Het Reverse Urbanism-project (REVURB) is een onderzoeksproject dat tot doel heeft de heersende trend in ruimtelijke planning, namelijk groei en toenemend verhard landgebruik, om te buigen naar een netto-nulstatus en landherstel. Om dit te bereiken zijn de instrumenten Downzoning, Densification en Desealing (3D) van cruciaal belang. Aangezien stedenbouw sinds het ontstaan ervan echter traditioneel gericht is op ruimtelijke groei, worden deze technieken om een netto-nultoestand en ruimtelijke krimp van de bebouwde omgeving en bodemafdekking te bereiken, volledig over het hoofd gezien en onvoldoende onderzocht. Om impact te hebben, is een nieuw paradigma van ‘omgekeerde stedenbouw’ nodig, waarbij de nadruk ligt op het voorkomen, verminderen en compenseren van grondverbruik en bodemafdekking, zoals beoogd in artikel 5 van de Europese Bodemmonitoringwet (Soil Monitoring Law). Het uiteindelijke doel van de SML is een situatie van ruimteneutraliteit (No Net Land Take) voor Europa in 2050 te bereiken (EC, 2011; 2023). Hoewel de Land Take Hiërarchie een hoeksteen is van de nieuwe EU-bodemwetgeving, blijft deze grotendeels abstract. Deze hiërarchie kan geconcretiseerd en geoperationaliseerd worden door een 3D-aanpak uit te werken. Meer specifiek is het vermijden (avoid), reduceren (minimise) en compenseren (compensate) van bijkomend ruimtebeslag ook voor Vlaanderen van belang indien Vlaanderen de bouwshift wil realiseren. De problematiek van herbestemming (downzoning) werd de afgelopen jaren diepgaand onderzocht door DRUM, maar is aan een update toe nu de Vlaamse regering de resultaten van dit onderzoek ook effectief toepast (Conceptnota BRV, 14.07.2025). De stappen van verdichting (densification) en compensatie/ontharding (desealing) kunnen verder onderzocht en uitgewerkt worden door DRUM.  

The Reverse Urbanism project (REVURB) is a research project that aims to reverse the prevailing trend in spatial planning, namely growth and increasing land hardening, towards net-zero status and land restoration. To achieve this, the tools of Downzoning, Densification and Desealing (3D) are crucial. However, since urban planning has traditionally focused on spatial growth since its inception, these techniques for achieving net-zero status and spatial shrinkage of the built environment and soil cover are completely overlooked and insufficiently researched. To have an impact, a new paradigm of “reverse urban planning” is needed, with an emphasis on preventing, reducing and compensating for land use and soil cover, as envisaged in Article 5 of the European Soil Monitoring Law (SML). The ultimate goal of the SML is to achieve a situation of spatial neutrality (No Net Land Take) for Europe by 2050 (EC, 2011; 2023). Although the Land Take Hierarchy is a cornerstone of the new EU soil legislation, it remains largely abstract. This hierarchy can be concretised and operationalised by developing a 3D approach. More specifically, avoiding, minimising and compensating for additional land take is also important for Flanders if it wants to achieve the construction shift. The issue of rezoning (downzoning) has been thoroughly investigated by DRUM in recent years but needs to be updated now that the Flemish government is effectively applying the results of this research (Concept Note BRV, 14.07.2025). The steps of densification and compensation/desealing can be further investigated and developed by DRUM.