Kennis en praktijken rond geestelijke gezondheid zijn in België voornamelijk georganiseerd volgens westerse biomedische en psychologische paradigma’s, waarin de individuele therapeutische relatie centraal staat. Hoewel er de laatste jaren meer aandacht is voor cultuursensitieve zorg, blijven deze initiatieven meestal ingebed in de bestaande structuren van de reguliere geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Hierdoor blijven andere manieren om geestelijke gezondheid te begrijpen en te ondersteunen, die voortkomen uit diverse culturele, spirituele en sociale tradities, vaak onderbelicht. Voor veel mensen met een etnisch-culturele minderheidsidentiteit spelen gemeenschappen, sociale netwerken en informele praktijken echter een belangrijke rol in het omgaan met mentale moeilijkheden.

Binnen cultureel diverse gemeenschappen bestaan tal van grassroots-initiatieven en informele ondersteuningspraktijken die gebruikmaken van gedeelde ervaringen, culturele hulpbronnen en collectieve vormen van zorg. Deze praktijken blijven meestal buiten het formele zorgsysteem en worden zelden erkend als mogelijke bouwstenen voor een meer inclusieve GGZ. Tegelijk tonen internationale studies aan dat gemeenschapsgerichte en cultureel congruente interventies, vaak gebaseerd op peer- en groepsondersteuning, veelbelovend zijn voor het bevorderen van mentale gezondheid in etnisch-culturele minderheidsgemeenschappen.

Dit project onderzoekt hoe eerstelijnspsychologen en orthopedagogen, sleutelfiguren uit gemeenschapsnetwerken en -organisaties, en mensen in deze gemeenschappen navigeren tussen verschillende hulpbronnen en zorgvormen rond geestelijke gezondheid. Het brengt bestaande grassroots (vanuit gemeenschapsactoren en -netwerken) en hybride (op het kruispunt tussen informele en formele zorgecosystemen) initiatieven in kaart en analyseert hoe deze zich verhouden tot formele zorgstructuren. Door deze praktijken en kennisbronnen beter te begrijpen, wil het project bijdragen aan het herdenken en diversifiëren van geestelijke gezondheidszorg, met bijzondere aandacht voor gemeenschapsgerichte en cultureel diverse vormen van ondersteuning.

In Belgium, knowledge and practices related to mental health are primarily organized according to Western biomedical and psychological paradigms, in which the individual therapeutic relationship takes center stage. Although there has been increased attention to culturally sensitive care in recent years, these initiatives remain largely embedded within the existing structures of mainstream mental health care (MHC). As a result, other ways of understanding and supporting mental health—arising from diverse cultural, spiritual, and social traditions—often remain underrepresented. For many people with an ethnic-cultural minority identity, however, communities, social networks, and informal practices play an important role in coping with mental health challenges.
Within culturally diverse communities, there are numerous grassroots initiatives and informal support practices that draw on shared experiences, cultural resources, and collective forms of care. These practices usually remain outside the formal care system and are rarely recognized as potential building blocks for a more inclusive mental health care system. At the same time, international studies show that community-oriented and culturally congruent interventions, often based on peer and group support, hold great promise for promoting mental health in ethnic-cultural minority communities.
This project investigates how primary care psychologists and orthopedagogists, key figures from community networks and organizations, and people in these communities navigate between different resources and forms of mental health care. It maps existing grassroots (led by community actors and networks) and hybrid (at the intersection of informal and formal care ecosystems) initiatives and analyzes how these relate to formal care structures. By better understanding these practices and knowledge sources, the project aims to contribute to rethinking and diversifying mental health care, with a particular focus on community-oriented and culturally diverse forms of support.