Foto Dossier stadslandbouw: geen vuiltje aan de lucht?

Onderzoeksprojecten.

O

Onderzoeksprojecten.

Dossier stadslandbouw: geen vuiltje aan de lucht?

Doelstelling
Stadslandbouw kent een wereldwijde trend. Maar stadslandbouw heeft ook risico’s op gebied van voedselveiligheid. Vergeleken met gewassen geteeld in landelijke gebieden zijn gewassen geteeld in (peri)-urbane gebieden over het algemeen blootgesteld aan meer verontreinigende stoffen, waaronder zware metalen. Dit wordt o.a. toegeschreven aan de hogere luchtverontreiniging in de stad door verkeer en industrie. 
 
Methode
Op verschillende plaatsen in Gent, o.a. in de volkstuinen, werden teeltbakken geplaatst met bladgroenten (spinazie en sla). Via ICP-MS (“Inductively coupled plasma mass spectrometry”) werd de concentratie zware metalen op deze bladgroenten geanalyseerd. Daarnaast werd ook op deze verschillende plaatsen de concentratie zware metalen in stofneerslag bepaald m.b.v. NILU-neerslagkruiken en ICP-MS. Op één teeltlocatie werden verschillende parameters die een invloed hebben op de atmosferische depositie van zware metalen in bladgroenten in detail geanalyseerd. Deze parameters zijn afstand van teeltplaats tot de dichtstbijzijnde weg, de aanwezigheid van barrières tussen teeltplaats en dichtstbijzijnde weg en het ‘type’ bladgroente. Ter vergelijking werd de proefhoeve van Bottelare als plattelandslocatie geselecteerd. Deze proeven werden gedurende verschillende teeltperiodes herhaald.   
 
Resultaten
Resultaten tonen aan dat er een sterke invloed is van meteorologische omstandigheden op metaalaccumulatie op bladgroenten. Zo hebben de totale hoeveelheid neerslag in een teeltperiode, de gemiddelde relatieve vochtigheid, de windrichting en de hoeveelheid neerslag voor staalname waarschijnlijk een grote invloed op de metaalgehaltes die accumuleren op de bladgroenten. In de stadstuin (Gent-Dampoort) werden significant hogere concentraties Pb, Co, Ni, Cu, Mo, Cr, Al en Fe gevonden op bladgroenten (sla en spinazie) t.o.v. in Bottelare. Daarentegen werden gelijkaardige gehaltes Pb, Cu, Mo, Al, Zn en V gemeten op spinazie geteeld in de volkstuinen (Boerse Poort, Gentbrugse Meersen en Slotenkouter) t.o.v. spinazie geteeld in Bottelare. De afstand tussen teeltplaats en dichtstbijzijnde weg beïnvloedde significant de accumulatie van Fe, V en Co op spinazie. Meer bepaald werd er bij teelt dichter bij de weg een significant hogere concentratie van Fe en V waargenomen op spinazie. Ook voor andere elementen zoals Pb, As, Cr en Al werden afnemende concentraties gemeten op spinazie naarmate de teeltplaats verder van de weg lag. In tegenstelling tot voorgaande elementen werden toenemende concentraties van Co en Zn gemeten naarmate de teeltplaats verder van de weg lag. Stalen van bodem en potgrond op verschillende afstanden van de weg tonen aan dat er een risico is op metaalaccumulatie in de bodem. In deze proefopzet werd geen duidelijk effect waargenomen van het gebruik van een barrière tussen teeltplaats en dichtstbijzijnde weg op de accumulatie van zware metalen op bladgroenten. Verder werd er een sterke reductie waargenomen van de elementen Pb, Cr, V, As, Al en Fe na de bladgroenten driemaal te wassen onder stromend kraantjeswater. Deze resultaten tonen aan dat atmosferische depositie van zware metalen geen direct risico inhoudt voor het telen van bladgroenten in een stedelijke omgeving, indien bepaalde richtlijnen worden nageleefd.  

Projectcoördinator

Nathan Van der Eecken

Copromotoren

Bram Marynissen, Véronique De Bleeker, Gijs Du Laing (UGent)

Projectmedewerkers

Veronique Troch, Wouter Van der Borght

Looptijd

1/01/2015 - 31/12/2016

Financier

HOGENT

Programma financier

PWO-focusprojecten

Externe organisaties

Centrum voor Onderzoek in Diergeneeskunde en Agrochemie – Centre d'Étude et de Recherches Vétérinaires et Agrochimiques (CODA-CERVA), Tervuren
Universiteit Gent, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, Vakgroep Groene Chemie en Technologie
Vlaamse Milieumaatschappij, Antwerpen
Universiteit Gent, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, Vakgroep Plant en Gewas
Con Brio vzw, Sint-Amandsberg
Labeur vzw, Gent
Universiteit Antwerpen, Departement Bio-ingenieurswetenschappen
PCG (Provinciaal Proefcentrum voor de Groenteteelt Oost-Vlaanderen vzw), Kruishoutem
Van Israel nv, Geraardsbergen